Havacılık

Türkiye için F-35 ile SU-57 Denk Midir?

Şu günlerde hepimizin merak ettiği bir konu var ki F-35’in muadili Su-57 midir? Bu sorunun cevabı ‘hayır’dır. Çünkü Su-57 safkan avcı, F-35 ise değişken role sahip bombardıman uçağıdır. Peki Türkiye F-35 yerine Su-57’yi tercih edebilir mi? Bunun cevabını öğrenmek için öncelikle her iki uçağın da ayrı ayrı özelliklerin incelememiz gerekir. Öncelikle ABD’nin 5. Nesil savaş uçağı F-35’i inceleyelim.

Lockheed Martin F-35 Lightning II’nin Özellikleri

F-35’i incelemeden önce F-35’in neden üretildiğini bilmemiz gerekir. Bunun için sorulacak en doğru soru “Amerika’nın F-22 gibi ölüm kusan bir savaş uçağı varken neden başka bir savaş uçağına ihtiyaç duydu?” sorusudur. Bu sorunun birkaç cevabı var fakat temel nedeni F-22’nin üretim ve işletim maliyeti. F-22 Raptor’ın birim fiyatı 147 milyon dolardı. Bu fiyat fazlasıyla yüksekti. Bu yüzden daha düşük maliyetli bir uçak gereksinimi duyuluyordu. Lockheed Martin şirketi  F-35 Lightning II projesi ile F-22 Raptor’a çok yakın özelliklerde ama daha ucuz bir uçak üretecekti. İstenilen hedefe ulaşılmıştı 5. Nesil hayalet uçağı 90-100 milyon dolar birim fiyatına üretilmişti.

Bu durumda başka bir soru ortaya çıkıyor. Maliyet düşerken özelliklerinden mi fedakarlık edildi? Aslında bu soruya ne evet ne de hayır diyemeyiz. Çünkü F-22 Raptor Amerika’nın hiçbir ülkeye satmadığı yalnızca Amerikan ordusunun kullanabileceği bir uçaktı. Oysa F-35 Lightning II uçağı ihracata açıktı. Durum böyle olunca F-22 Raptor’ın bazı özellikleri kısmen ve ya tamamen F-35 Lightning II ile paylaşılmayarak diğer ülkelerden saklanmış oldu. Bu demek değildir ki F-35, F-22’den çok daha kötü. Bazı noktalarda F-35 daha gelişmiştir. Ama unutulmaması gereken şudur ki F-22 Raptor çok amaçlı hayalet avcı uçağıdır, F-35 Lightning ise çok amaçlı hayalet bombardıman uçağıdır.

F-35’in gücünü aldığı F135 motoru  After/Burner(artyakıcı yani jet motorlarında gücü arttırmak için kullanılan bir sistem) ile uçağı ses hızına ulaştırabiliyor.  Fakat 5. Nesil bir savaş uçağında After/Burner olmaksızın da ses hızına ulaştırabilecek bir motor görmek daha güzel olurdu. F-35 için motor gücünün yanında manevra kabiliyeti de yetersiz kalıyor diyebiliriz.  Ama bu noktada F-35’in avcı değil bombardıman uçağı olduğunu hatırlamamız ve avcı uçaklarında manevra kabiliyetinin bir miktar göz ardı edilebileceğini hatırlamamız gerekir.

F-35 Ligthning’in harekat yarıçapı da göz doyurucu değil. F-35’in modeline ve eklenen yakıt tankına göre değişkenlik gösteren harekat yarıçapı 1000-1200 kilometre ki hayalet olma özelliğinin yanında arttırılması daha iyi olurdu.

Bunlar dışında kalan özellikleri yani yük kapasitesi, gövde içi istasyonları yeterli düzeyde. Radarı ise günümüz için yeterli düzeyde fakat önümüzdeki dönemlerde bir çok ülkenin hayalet uçak kullanacağını düşünür isek uzun vadede geliştirilmeye ihtiyacı var.

PAK FA (T-50) Sukhoi Su-57’nin özellikleri

Su-57 hakkında konuşmadan önce şunu belirtmemiz gerekir ki Rusya 5. Nesil uçağı hakkında çık kısıtlı bilgi veriyor. Bu yüzden de Su-57 hakkında F-35 kadar uzun bir değerlendirme yapamayacağız.

Uzun yıllardır süren PAK FA T-50 projesi son döneme Su-57 adını aldı. PAK FA projesi 2001 yılında başlamış olup 2010 yılında ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir. 5. Nesil bir savaş uçağı için 9 yıl ideal süredir. Ama Su-57’lerin 2010’da ilk uçuşunu gerçekleştirmiş olmasına rağmen seri üretime 2019’da girmiş olması bir sorun teşkil eder. Çünkü uçan prototipi olduğu halde seri üretim için bu kadar beklenmesi uçağın teknik ve ya mekanik sorunları olduğunu gösterir. Aslında aynı durum F-35’ler için de geçerlidir. İlk uçuşunu 2006’da yapmasına rağmen seri üretime girme ve seri üretim sürecinde çok fazla sorun yaşandı fakat sonuçta uzun yıllar ve çabalar ile sorunları büyük anlamda çözüldü. Su-57’ler daha yeni seri üretime girdiği için ve bilgi kısıtlı olduğu için tüm sorunlarının çözüldüğünü söylemek zor.

 

ABD’nin 5. Nesil savaş uçağı anlayışı hayalet olma özelliği fakat Rusya’nın 5. Nesil savaş uçağı anlayışı manevra kabiliyeti. Zaten Su-57 avcı uçağı olduğundan manevra kabiliyeti daha önemli olmalıdır. Bu hususta hareketli itki (Thrust Vectoring) özelliğine sahip motorlar kullanılıyor. Hareketli itki özelliği uçağın daha ani ve çevik hareketler yapmasına fırsat sağlıyor. Aynı zamanda Su-57 After/Burner kullanmadan ses hızına ulaşabiliyor.

Su-57’nin kokpit önünde bulunan IRST (kızılötesi izleme-takip) sistemi radarın göremediği hayalet uçakları yakalama yetisine sahip. Geçtiğimiz sene IRST sistemine sahip SU-35S Flanker E uçağı F-22 Raptor uçağını görüntülemişti. IRST sitemini neredeyse tüm uçaklarında kullanan Rusya’nın termal görüntüleme sistemleri için yeterli durumda olduğunu söylemek zor.

Mali açıdan Su-57 çok makul diyebiliriz çünkü 50-60 milyon dolar bandında bir uçak. 5. Nesil uçaklara göre ucuz sayılır. Fakat NATO standartlarında olmadığı için batı bloğu ülkeleri kullanmak istediği takdirde birim maliyetinden katlarca fazla bir mali yük ile uyumlu hale getirmek gerekir ki bu da büyük bir mali yük demek.

Gövde içi füze istasyonlarının kapasitesine gelirsek şunu unutmamalıyız ki F-35 bombardıman uçağı yani diğer füzelere göre daha fazla yer kaplayan hava-kara bombaları taşımalıdır. Oysa Su-57 avcı uçağı olduğu için daha az yer kaplayan hava-hava füzeleri taşıması gerekiyor. Bu yüzden karşılaştırmak pek doğru olmaz ama her iki uçak da yeterli kapasiteye sahip diyebiliriz.

F-35 mi Su-57 mi Türkiye İçin Daha Yararlı?

            Bu soruya cevap vermek için öncelikle şunu bilmeliyiz Türk Hava Kuvvetleri’nin ne tür uçağa ihtiyacı var? Bu sorunun cevabın vermeden önce şunu da hatırlatalım ki bombardıman uçağımız olan F-4 Phantom emekli edilmeye başlandı. Yani elimizdeki bombardıman uçakları çok eski olduğu için öncelikle bombardıman uçağına ihtiyacımız var. Avcı uçağımız olan F-16’lar modernizasyon ile önümüzdeki yıllarda da kullanılabilir. Kısaca bizim asıl önceliğimiz F-35’ler idi. Çünkü hem bombardıman uçağına hem de şuan plan aşamasında olan uçak gemimiz ile Deniz Kuvvetlerimize teslim edilen Anadolu ve Trakya’ya iniş yapabilecek bir uçağa (F-35B) ihtiyacımız vardı.

Peki F-35’e muhtaç mıyız başka bir seçeneğimiz yok mu? Aslında bu sorunun cevabı hem hayır hem evet. Başka seçeneğimiz yok, yani Rus Su-35’ini ve ya Su-57’sini ülkemizde kullanmaya kalkışmak bugün için büyük bir kumar olur. Ama diğer yandan F-35’e muhtaç değiliz. Avrupa ülkelerinden yapacağımız birkaç adet uçak takviyesi ve elimizdeki uçakların modernizasyonu ile TF-X’in üretimine kadar ve ya farklı bir uçak projesine kadar Hava Kuvvetlerimizin ihtiyacını karşılayabiliriz. Bir başka ihtimal ise hiçbir uçağı satın almayarak envanterdekilerin modernizasyonu ve Hürkuş, Hürjet, Akıncı ve MMU(Mili Muharip Uçak) projelerimize hız kazandırıp İHA ve Hürkuş ile envanterdeki uçakların birlikte kullanımıyla TF-X üretilene kadar milli imkanlarla operasyonlara devam etmek.

Peki neden Rusya’dan Su-57 alamayız diyeceksiniz. Aslında sorunun daha doğru hali neden Rusya’dan uçak almamalıyız olmalıdır. Rusya’dan savaş uçağı almamalıyız çünkü ülkemizdeki hava üslerinden, mühimmatlarımıza kadar her şey NATO standartlarındadır.  Ama Rusya, NATO standartlarında uçak üretmez. Peki bu çok önemli bir fark mı? Evet çok önemli bir fark. Mesela envanterimizdeki uçaklar 20mm top kullanıyor bu nedenle 20mm mühimmatımız bütün hava üslerimizde her durumda yetecek kadar vardır ama Su-57 30mm top kullanıyor. Bu da demek oluyor ki eğer Su-57’yi satın alırsak fazlasıyla 30mm mühimmata ihtiyaç duyacağız. Onun dışında şu anda ürettiğimiz füzeler tamamen NATO standartlarında fakat Rus uçaklarında NATO standartlarında füze kullanılamıyor. Bu örnek listesi uzadıkça uzar mühimmatlar, pilot eğitimleri, eğitim uçakları, teknisyenler, teknisyen eğitimi, eğitim simülatörleri, hangarlar sadece benim aklıma gelen değişmesi gereken sistemler. Yani ucuz ve hızlı çözüm olsun diye Su-57 almaya çalışırsak ucuz diye alıp saydığım hususlara yapacağımız harcamalar ile gerçekten maliyeti yüksek, entegrasyonu uzun süreceğinden hiç de hızlı ve ucuz bir çözüm olmaz.

Türk Hava Kuvvetleri her zaman NATO standartlarını benimser bu yüzden NATO standartlarına aykırı olan şeyleri kullanmakta büyük engellerle karşılaşır. Bu engeller siyasi ve ya politik değil askeri engeller ve zorluklar.  Türkiye’nin bağımsız ve milli Silahlı Kuvvetlere ihtiyacı vardır bu yüzden yürütülen projeleri hızlandırmak uzun vadede çok daha yararlı olacaktır.

 

Kaynakça

www.sukhoi.org

www.f35.com

Sputnik Türkiye

Kokpitaero

savunmasanayist.com

Ayhan Tarakcı

  • Yunus Emre Akpınar
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün